Jewoloji
Kijan wòch fòme?
Wòch yo pa tout fèt menm jan; yo ka soti nan dife, nan sediman, oswa nan chanjman anba presyon.
Gen twa gwo fanmi wòch: wòch inye, wòch sedimantè, ak wòch metamòfik. Twa gwoup sa yo ede nou konprann kijan materyèl Latè a ap chanje san rete.
Wòch inye fòme lè magma oswa lav refwadi epi li tounen di. Si refwadisman an fèt byen fon anba tè, kristal yo konn pi gwo paske pwosesis la pran plis tan. Si lav la refwadi vit sou sifas la, estrikti wòch la konn diferan.
Wòch sedimantè fòme lè sab, labou, gravye, oswa ti moso òganik rasanble kouch sou kouch. Apre sa, pwa ak mineral kole yo ansanm. Se kalite wòch sa yo ki konn kenbe anpil tras bèt, plant, oswa anviwònman ki te egziste lontan.
Wòch metamòfik se wòch ki te deja la, men ki chanje anba gwo chalè ak gwo presyon. Yo pa fonn nèt; yo transfòme. Sa ka bay yon nouvo aparans ak yon nouvo estrikti.
Sik wòch la montre ke yon wòch ka antre nan plizyè etap pandan lavi li. Li ka kraze, tounen sediman, vin di ankò, epi pita chanje anba presyon. Sa montre Latè pa janm vrèman rete menm jan. Menm wòch ki sanble trankil yo fè pati yon mond ki toujou ap bouje ak transfòme.